{"id":1095,"date":"2016-02-13T18:26:49","date_gmt":"2016-02-13T15:26:49","guid":{"rendered":"http:\/\/somalionlinemedia.com\/?p=1095"},"modified":"2016-02-13T18:26:49","modified_gmt":"2016-02-13T15:26:49","slug":"maqaal-ka-hadlaya-dhaqaalaha","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/faafitv.com\/?p=1095","title":{"rendered":"Maqaal ka hadlaya dhaqaalaha"},"content":{"rendered":"<p>\t\t\t\t<a href=\"http:\/\/somalionlinemedia.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/kun-shilin.jpg\" rel=\"attachment wp-att-1096\"><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-1096\" src=\"http:\/\/somalionlinemedia.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/kun-shilin-300x145.jpg\" alt=\"kun shilin\" width=\"300\" height=\"145\" \/><\/a><\/p>\n<p>Qormo Ku Saabsan Dhaqaalaha Dunida Iyo Qeybaha U Kala Baxo \u201cWarbixin\u201d<\/p>\n<p>Dunida maanta la joogo Dhaqaalahu (Economic) wuxuu kanoqday wax<br \/>\ndhamaan bulshada ku nool Aduunka in ay noqdaan dhaqaalyahano (Economic<br \/>\nminded). Gaar ahaan dadka ku nool dunida sedexaad waxey ogadeen in<br \/>\nBarashada dhaqaluhu(Economics) uu u sahlo xalinta dhibatadooda<br \/>\ndhaqaale iyo tooda bulshadeedba.<\/p>\n<p>Sidaa darteed maadada Dhaqaaluhu maanta waxey noqotey mid aan lasoo<br \/>\nkoobi Karin faa\u2019idooyinkeeda,\u00a0Hadaba waxaa muhiim ah in aan halkaan ku<br \/>\nxusno Madadaasi, inagoo sheegi doona , Asal ahaan erayga economic<br \/>\nmeesha uu ka yimid, sidii uu ubaxey,Herarka uu soo marey, Qeybaha uu<br \/>\nukala baxo ama loo qeybiyo inaga oo adeegsaneyna habka ugu hufsan.<\/p>\n<p>Ecomomic waa maado labarto madadaaso dad badani ku tilmamaan(King<br \/>\nSubject-madadii boqortooyada).<br \/>\nProfessor Naiz Ahmed isagoo tusale ka bixinaya ayuu yiri Madaxweynaha<br \/>\nwadankan(Pakistan) Genenal Barfeez Musharaf ayaa markii uu xukunka<br \/>\nqabanaayey yiri \u201cwaan garanayaa aqoon badan inkastoo aan garaneyn<br \/>\nEconomics waxaana khasab ah in aan barto Dhaqalaha\u201d(isagoo maanta<br \/>\nsifiican ubartey) taasi waxey ku tusinaysaa in aysan aheen maado<br \/>\nraqiis ah.<\/p>\n<p>Madadaani waa maado wax walba ka turjumaysa una sahleysa Hogaanka<br \/>\nwadanka haya in uu sifiican U hago Wadankaas hadii uu yaqaan<br \/>\nEcomonomics.<\/p>\n<p>Meaning Of Economic<br \/>\n*Erayga Economic waxaa ladhahaa markiisi hore wuxuu ka yimid , dadkii<br \/>\nGreekga oo ay oran jirayn Oikonomes. sida aynuba ognahey dadka Greekgu<br \/>\nwaa dadki laga soo garey waxyaabo badan oo hadii aad baarto aad<br \/>\nogaaneyso.<\/p>\n<p>Hadaba waxaa iswaydiin mudan maxey iyagu u isticmaali jireen?<br \/>\n-waxay u isticmali jireen maamulka guriga (Management of house<br \/>\nAffairs). hada su\u2019aasha taal waxa weeye see buu ku noqdey Economics<br \/>\nmadaama uu ahaa(Oikonomos)?<br \/>\nMarkii ay bilaabmeen kacaankii warshadaha Dowlada Britishku 1770,<br \/>\nwaxaa suurta gashey in ay warshado badan bilaabman, hada waxaa la<br \/>\nogyahey hadi ay wax soo kordhaan in ay wax layimadaan. Kacaankaas ayaa<br \/>\nwaxaa bilaabmay dhibato xaga dhaqalaha ah(economic Problem).<br \/>\nDhibatadaas oo saameysay shaqo<br \/>\nla\u2019an(Un-empleyment),Gadiidka(<wbr \/>transport) etc.<\/p>\n<p>Kadib waxey noqotey in loo baahdo sidii loo darsi lahaa<br \/>\ndhibatooyinkaas. Si marka loo darso dhibatooyinkaas soo foodsarey<br \/>\nDalka Engiriiska ayey noqotey in lagu xaliyo Magaca(Economic). Sidaas<br \/>\nbuuna ku noqdey Economic.<\/p>\n<p>Waxaana magaca Economic bixiyey oo awal loo aqoon jiray Oikonomos ku<br \/>\nturjumay luqada uu hada yahey(Economics) Adan-Smith . Waxaana Adan<br \/>\nsmith noqdey abihii dhaqaalaha(father of Economic).<\/p>\n<p>1776 ayuu book qorey Adan-Smith wuxuuna ubixiyey \u201d Wealth Nation\u201d.<br \/>\nWuxuna ku qeexay \u201cEconomic is a science of Wealth\u201d.<br \/>\nHadaba hadii aynu usii guda galno Qeexitaankaas. Waxey natusinaysaa<br \/>\nerayga \u201cWealth\u201d oo ah Hanti kana koobma aferqeybood oo kala ah:<\/p>\n<p>1.Wax soo saar(Production)<br \/>\n2.Iswaydaarsi(Exchange)<br \/>\n3.Qaybin(Distribution)<br \/>\n4.Isticmaal(Consumption)<br \/>\nHantidu( Wealth) maxey Tahey?<br \/>\nHantidu(Wealth) waa badeecada(Goods) iyo Adeega(service ka).marka<br \/>\nqexidaasi waxey u dhaceysaa Dhaqaaluhu in uu yahey Badeecad iyo Adeeg<br \/>\ngediskoodu(transaction) koodu yahey Lacag.<\/p>\n<p>**Hada waxeynu ogaaney meesha uu ka yimid,sida uu ubaxey iyo qofkii<br \/>\nbixiyey magaca (Economics). Hadaba heerarka uu soo marey iyo inta uu<br \/>\nukala baxo inaga oo soo kobeyna maxaa yelay halkaan kuma soo koobi<br \/>\nkarno Madadaan.**<br \/>\nKa dib markii horomirin lagu sameeyey lana Balaariyey wuxu<br \/>\nnoqdey(Political Economy). Eraygaas oo manta kahadla ama loo<br \/>\nisticmaalo waxyaabo badan oo ah Dhaqalaha Wadan u leeyahey.<br \/>\nHadaba intee qeyboob baa loo qeybiya ?<br \/>\nwaxaa jira laba qeybood oo kala ah:<\/p>\n<p>1.Theoritical Economics<br \/>\n2.Applied Economics.<br \/>\nHadii aynu ku horeeno Qeybta kowaad<br \/>\n1.Theoritical Economic:<br \/>\nGuud ahaan dhaqalu waa Sceince kaas oo darsa waxqabadka dhaqaalaha<br \/>\ndadka oo ku wajahan nolasha Bulsada.<br \/>\nHadaba qeybtaan waxey nasiisa Tools aynu u isticmaalno in aan ku<br \/>\nlafagurno Dhibatada dhaqalaha soofood saarta Dadka.<br \/>\nWaxeyna u qeyb santaa labo qeybood oo kala ah:<br \/>\n1.Micno-Economic<br \/>\n2.Macro-Ecnomic<br \/>\nMicro-Economic<br \/>\nMicro waxeynu ogsoonahey in ay tahey waxyar, sidaa darted<br \/>\nMicro-Economic waxaa loo isticmalaa in lagu wajaho waxyaabaha yar yar<br \/>\nee dhaqaaluhu leeyahey sida dalabka ay leedahey badeecadi(Demand<br \/>\nproduct) sidoo kaleeto markii shey ama badeecad laqimeynayo waxeyna<br \/>\nuqeybsantaa aftar waxyaalood ay hantidu(Wealh) leedahey sida:<\/p>\n<p>1.Wax soo saar(Production)<br \/>\n2.Iswaydaarsi(Exchange)<br \/>\n3.Qaybin(Distribution)<br \/>\n4.Isticmaal(Consumption)<br \/>\nMacro-Economic<br \/>\nMacro waxey ka timid arey Greek ah oo la oran jiray \u201cMakros\u201d kaas oo<br \/>\nmacnihiisu yahey baaxad ama weynaan \u201cLarge\u201d. Sidaa darted<br \/>\nMacro-Economics waxaan kubaranaa Qeybaha waa weyn ee dhaqaalaha.<br \/>\nTaasoo natusunaysaa tusala\u2019ahaan (Example)in taan gaar ahaan<br \/>\nArdey(Student) ka hadli laheen in aan kahadalno Dhamaan waxa dhigta<br \/>\nFasal.<br \/>\nhadaba qeybtaan waxaa hormariyey J.M Keynes.<br \/>\nWaxeynu ku baranaa qeybtaan wax yaabo badan oo dowlada laxirrira sida:<\/p>\n<p>1 dakhliga ay dowladi leydahey ama(National Income),<br \/>\n2.Ganacsiga Kharajka ama Dibada(Forieng Trade),<br \/>\n3.Qimaha sarifka lacagaha(Exchange rate determination),<br \/>\n4.Dhaqaalaha guud ee bulshada (Public Finance)<br \/>\n<a href=\"http:\/\/www.google.com\/url?q=http%3A%2F%2F5.in&amp;sa=D&amp;sntz=1&amp;usg=AFQjCNFEc3UHWzmddOQmYiqXcPV4gPyVkw\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">5.in<\/a> loo dhuun daloola wax yalaha keena shaqo la\u2019anta(Un-employment).<br \/>\n6.Koritaanka iyo hormarka(Growth and Development).<\/p>\n<p>2.Applied Economic<br \/>\nQeybtaan waxaan ku barana in aan ku wajahno wixii aan kusoo baraney<br \/>\nqeybti hore oo aheed Aragti ama figrad maskaxeed oo la<br \/>\nabuuray(Theoritical Economic).<br \/>\nInagoo kusameynayna xalada xaqiiqda dhaqaalaha uu wadan leeyahey.<br \/>\ninagoo shaqadii qabeynaya ayaan ku wajaheyna(Appley). Tusaale ahaan<br \/>\n,adigoo raba in aad ogaato shaqa lahaanta wadanka ka jirta ama aad<br \/>\nogaato koritaanka iyo hormarka Somalia ayaad wajaheysaa<br \/>\nQebtaan(Applied Economic).<\/p>\n<p>W\/Q: Abdirizak Jikaart<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/mail.google.com\/mail\/u\/0\/h\/1i6gp92d7bi2x\/?&amp;cs=wh&amp;v=b&amp;to=mr.abdirizak92@gmail.com\">mr.abdirizak92@gmail.com<\/a><\/p>\n<p>waa firkrada iyo hal abuurka qoraagga kor ku xusan\t\t<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qormo Ku Saabsan Dhaqaalaha Dunida Iyo Qeybaha U Kala Baxo \u201cWarbixin\u201d Dunida maanta la joogo Dhaqaalahu (Economic) wuxuu kanoqday wax dhamaan bulshada ku nool Aduunka in ay noqdaan dhaqaalyahano (Economic&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1096,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"content-type":"","wprm-recipe-roundup-name":"","wprm-recipe-roundup-description":"","footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"ppma_author":[183],"class_list":["post-1095","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-somali-news"],"authors":[{"term_id":183,"user_id":1,"is_guest":0,"slug":"admin","display_name":"admin","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e2230b2cd869f5a19d3c243e4a0524af083a4461319b6a5e8449b027ba16c929?s=96&d=mm&r=g","0":null,"1":"","2":"","3":"","4":"","5":"","6":"","7":"","8":""}],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/faafitv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1095","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/faafitv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/faafitv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/faafitv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/faafitv.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1095"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/faafitv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1095\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/faafitv.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1095"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/faafitv.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1095"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/faafitv.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1095"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"http:\/\/faafitv.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fppma_author&post=1095"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}